Handpopshop.nl - Handpop specialist voor particulier en professional - home

willekeurige productafbeelding
Tips en ideeën

Tips en ideeën - technieken



Lichaamshouding

De lichaamshouding van je pop hangt af van de pop en je eigen positie. Meestal hangt de pop een beetje meer naar voren dan je als mens zou doen. Wanneer je vanaf een podium of staand speelt, is de houding van je arm (en daarmee het lichaam van de pop) gemakkelijk 45°. Wanneer je de pop rechtop probeert te houden, dan beperkt dit je bewegingsvrijheid en ziet dit er vaak vreemd en onnatuurlijk uit. Let eens goed op de houding die poppen uit Sesamstraat en de Muppets hebben; bijna alle poppen hangen hier ongeveer 45° naar voren, zowel wanneer ze in de camera als tegen een (al dan niet menselijke) tegenspeler spreken.

Fabian kijkt recht in uw ogen

Oogcontact

Een van de belangrijkste factoren voor het verkrijgen van realisme met de pop is oogcontact. De ogen zijn vaak de meest opvallende onderdelen van het gezicht van de pop. Als mens zoek je intuïtief oogcontact met andere personen, maar ook met poppen en dieren. Wanneer een pop tegen iemand (of publiek) praat, is het belangrijk dat de pop recht in de ogen van het publiek kijkt.

Om dit te bereiken moeten per pop verschillende technieken worden gebruikt. De positie van de pop en poppenspeler ten opzichte van het publiek bepaalt ook op welke wijze je het makkelijkst rechtstreeks oogcontact krijgt.

Dit is goede oefening om met een pop oogcontact te zoeken: Ga ergens zitten of staan met de pop in je handen en vraag een tegenspeler om steeds op een andere positie in de kamer te gaan staan of zitten. Probeer vervolgens je tegenspeler met de pop recht in de ogen aan te kijken maar houd je lichaam op dezelfde positie. Je tegenspeler kiest vervolgens een andere positie. Hierbij is het belangrijk dat de pop naar de oude positie van je tegenspeler blijft kijken en de tegenspeler niet door de kamer volgt. Wanneer je tegenspeler op zijn of haar nieuwe positie is beland, probeer je weer in de pop de tegenspeler in één keer recht aan te laten kijken. Je tegenspeler geeft vervolgens aan of de pop hem of haar recht aankijkt en geeft zonodig de correcties aan. In het begin zul je vaak niet ver genoeg hebben doorgedraaid. Dit is iets dat vooral voorkomt bij poppen waarbij in het hoofd veel ruimte voor de hand is. Hierbij draait je hand verder dan het hoofd van de pop en draait het hoofd van de pop dus niet ver genoeg mee.

Wanneer je vanaf een podium of stage met een pop speelt, zit je pop vaak hoger dan het publiek. Let hierop en zorg ervoor dat de pop altijd een beetje naar beneden kijkt. Beginnende poppenspelers maken vaak de fout om met de pop over het publiek of zelfs naar het plafond te kijken. Een goede manier om vanaf een podium te oefenen is via een videocamera en monitor. Hierbij plaats je de videocamera op ooghoogte van het publiek en een monitor (TV) naast het podium, zodat je het als poppenspeler kunt zien.

In sommige gevallen is het verstandig om juist oogcontact te vermijden. Wanneer je de pop laat nadenken, laat de pop dan omhoog naar een linker of rechterhoek staren. Wanneer een pop verdrietig is, kijk dan naar beneden in een linker of rechterhoek. Wanneer een pop verlegen is, kijk naar beneden en laat het lichaam zachtjes rond en heen en weer draaien.

Beweging

Beweging moet overlopen van lichaamsdeel naar lichaamsdeel. Wanneer je draait, draai je eerst het hoofd van de pop, daarna de schouders en het lichaam. Wanneer een pop passief is, is het belangrijk om toch te blijven bewegen. Doe je dit niet dan wordt de pop tot een levenloos object. Een pop die saai is en stil zit wordt ook wel ‘dood’ genoemd. Een paar tips om je pop realistisch te laten stilzitten:

  • Verander de stand van de pop door het lichaam van de pop afwisselend op de linker en rechterzijde te laten steunen
  • Laat de pop rustig in het rond kijken
  • De pop kan zich laten afleiden door iets wat ergens in de kamer of buiten gebeurd
  • De pop kan plukken aan dingen in de omgeving (kleding of haar van de pop of de poppenspeler, aan het toneel, of een ander object dat in de buurt ligt)
  • De pop doet af en toe de armen over elkaar of speelt met z’n vingers
  • De pop zucht af en toe
  • De pop kan slikken
  • De pop houdt soms het hoofd een beetje scheef
  • Wanneer de poppenspeler iets vertelt, kan de pop hem luisterend aankijken en af en toe knikken.
  • Maak andere kleine bewegingen om de illusie te blijven wekken dat de pop in leven is.

Praten

Wanneer je de pop laat praten dan is het belangrijk dat de mond of bek van de pop natuurlijk meebeweegt. Dit wordt ook wel lip syncing genoemd.

De onderkaak van de pop moet naar beneden opengaan, terwijl de bovenkaak, welke meestal doorloopt in het hoofd van de pop, niet veel omhoog gaat. Hiermee imiteer je de manier waarop mensen praten. Een veel gemaakte beginnersfout is om de mond te laten bewegen zoals een krokodil, waarbij de bovenkaak (en daarmee het gehele hoofd) op en neer beweegt. Deze neiging kun je met oefenen onderdrukken. Wanneer je deze techniek leert kan het helpen om de gehele pop, of in ieder geval het hoofd, bij elke opening van de mond iets naar voren te laten leunen. Naarmate je meer ervaring krijgt, wordt dit makkelijker.

De meest gebruikte manier van praten met een pop is via lettergrepen; door de mond openen bij het begin van een lettergreep en weer sluiten bij het einde van een lettergreep. Zo gaat de mond van de pop bij het uitspreken van het woord “lettergreep” drie keer open (let-ter-greep). Een fout die door veel beginners wordt gemaakt is dit om te draaien, het sluiten van de mond bij elke lettergreep. Hierbij lijkt het alsof de pop de lettergrepen afbijt en deze fout moet zeker worden vermeden.

Wanneer de pop snel moet praten, kan er een variant worden gebruikt, waarbij sommige lettergrepen worden overgeslagen. Het is belangrijk om de mond bij de eerste en laatste lettergreep te openen en sluiten. Ook lange lettergrepen of lettergrepen waar de nadruk op ligt moeten door de pop worden uitgesproken. Maar wanneer andere, minder belangrijke, lettergrepen worden overgeslagen zal het publiek dit meestal niet doorhebben, zolang dit snel gebeurt. Wanneer een pop weer langzamer spreekt (of zingt) is het belangrijk dat elke lettergreep weer wordt uitgesproken.

Er zijn nog geavanceerdere wijzen van voordracht mogelijk. Uiteindelijk kunnen ervaren poppenspelers zich een techniek eigen maken die fonetische voordracht wordt genoemd. Hierbij is de mate en vorm waarin de mond van de pop wordt geopend op elk moment gelijk is aan de beweging die een menselijke mond maakt wanneer dezelfde klanken worden geproduceerd. De mond gaat voor een lange O-klank ver open en even bijna dicht. De mond gaat volledig dicht bij bepaalde plofklanken zoals bas en pas. De lippen tuiten zich bij glijklanken zoals jaar en waar, en zo voorts...

Buikspreken

Buikspreken is spreken zonder je lippen te bewegen. De term buikspreken komt van het Latijnse ventriloquisme (venter = buik, loqui = spreken). Het buikspreken wordt echter niet in de buik gedaan, maar voor en achterin de keel.

De kunst van het buikspreken vergt veel oefening. Op deze pagina geven we de basics van het buikspreken aan.

Buikspreken is feitelijk een illusie voor het oor, zoals goochelen een illusie voor het oog is. Net als goochelen maak je gebruik van afleiding om het meer geloofwaardig te maken. Dit kun je doen door:

  1. Ervoor te zorgen dat de handpop de aandacht en zicht wegtrekt van de feitelijke bron van het geluid
  2. Vervangende letters gebruiken die door de hersenen worden gecorrigeerd

Hoe spreek je zonder je lippen te bewegen?

  1. Geloof het of niet, maar iedereen is nu al 50% buikspreker. Ontspan uw kaak en open uw mond een klein beetje.
    Spreek nu (in uw normale stem) de klinkers Aa, Ee, Oo, Ie, Eh, Ah, Oh, Oe, Uu, Uh, Ui, Au

    Gefeliciteerd! u heeft zojuist gesproken zonder uw lippen te bewegen!
  2. Ontspan uw kaak en zeg het gehele alfabet zonder uw lippen te bewegen.

    De meeste letters gingen goed, op een paar na. bij B, F, M, P, Q, V en W bewogen uw lippen waarschijnlijk. De overige letters hoeven geen probleem te geven.
    Deze letters noemen we de probleemletters Het is helaas onmogelijk om deze probleemletters te zeggen zonder de lippen te bewegen.
    Dus hoe doen buiksprekers dit? Dit doen ze door vervangende geluiden te maken en snel deze letters over te slaan zodat de hersenen vanzelf deze gaten opvullen. Een beetje humor erbij helpt ook om de kleine foutjes te verdoezelen.

Vervangende geluiden (met name aan het begin van een woord)

B wordt vervangen met een "kuh" of "nguh" geluid achterin de keel. Het woord "Banjo" spreek je dan uit als "kan-jo" of "ngan-jo". Dit klinkt misschien opvallend, maar het publiek zal hier minder last van hebben, aangezien de woorden "kan-jo" of "ngan-jo" niet bestaan, zullen hun hersenen hier al snel "banjo" van maken.

Hierbij helpt het ook om de context van het woord duidelijk te maken door als buikspreker eerst het woord uit te spreken, bijvoorbeeld

Buikspreker: "Ik ben gek op country muziek, met al die banjo's"
Handpop: "Ik luister alleen nog maar ngan-jo muziek!"

De buikspreker heeft hier het woord alvast aangekondigd, waardoor in de hersenen van het publiek "ngan-jo" automatisch wordt vervangen door "banjo".

F spreek je uit met de klant die in het Engels voor "th" wordt gebruikt, zoals in "the" en "there". Een woord als "Fiets" spreekt de handpop uit als "thiets". Sommige buiksprekers gebruiken hier ook een "huh" klank voor, waarmee "fiets" "hiets" wordt.

M wordt uitgesproken met een "nah" of "nèh" klank. Een woord als "Maan" wordt dus "Naan".

P wordt als "kl" achterin de keel uitgesproken. "Praten" wordt dan "Klaten".

Q wordt als "Koe" uitgesproken. Een woord als "Aqua" spreek je dan uit als "Akoe-a".

V spreek je net als F uit met een "th" klank. "Vaas" wordt dus "Thaas".

W is te maskeren middels een "oeh" klank. "Waar" wordt dus "Oe-aar"

Wanneer er woorden zijn met twee of meer probleemletters kan dit op twee manieren worden opgelost:

  1. Gebruik het woord niet en vervang het door een synoniem dat makkelijker is uit te spreken.
  2. Spreek het woord snel uit en sla hierbij de probleemletters over. De hersenen vullen hier de gaten wel in.

Tips bij het buikspreken

  1. Leer de vervangende klanken uit je hoofd, totdat deze net zo natuurlijk aanvoelen als normaal praten. Oefen dit met het hardop lezen van teksten, bijvoorbeeld uit liedjes.
  2. Zoek een handpop uit die je leuk vind.
  3. Leer je teksten goed uit je hoofd zodat je snel kunt wisselen tussen je normale stem en je buikspreek stem. Hoe sneller het wisselen gaat, hoe geloofwaardiger de act.
  4. Vergeet de grappen niet, humor werkt goed als afleider.
  5. Zorg ervoor dat de bewegingen van je handpop er natuurlijk uit zien en synchroon lopen.
  6. Focus niet alleen op woorden. Let eens op andere mensen die praten, af en toe zuchten of "mmm?" zeggen hoort ook bij de communicatie.
  7. Zorg dat je keel niet droog is. Buikspreken houdt je in de praktijk maar een minuut of 10 - 15 vol.
  8. Laat je handpop ook af en toe iets zingen.
  9. Let erop dat je tijdens het buikspreken de emoties van de handpop niet in het gezicht reflecteert. Wanneer de handpop lacht, (glim)lach dan niet zelf mee.
  10. Oefen veel voor een spiegel.
  11. Buikspreken is meer dan praten zonder de lippen te bewegen. Let op de gehele act en geef de laat pop zoveel mogelijk natuurlijke bewegingen maken.

Buikspreek instructie met dan aan Brownielocks.com